آرزو باسره

هنرمند

کارآفرین

طراح

آرزو باسره

هنرمند

کارآفرین

طراح

نوشته های بلاگ

تذهیب چیست؟

آبان ۲۵, ۱۳۹۷ تذهیب
تذهیب چیست؟

این هنر باستانی تاریخی از زوایای مختفی مورد بررسی قرار میگیرد. در ادامه به تعریف جامع آن می پردازیم.

معنی تذهیب از نظر لغوی

درواقع تذهیب کلمه ای عربی است. این کلمه از ریشه ذَهَب می باشد. ذهب معنای طلا و زر می آید و یعنی زرنگار کردن، زر گرفتن، زرکاری. به عبارت کامل تر زرین کردن. در اروپا به نام illuminated manuscript  که به معنی متن نمایی است وجود دارد.

انواع مکتب های تذهیب

در واقع تذهیب، همچون طراحی نیز دارای دوره های خاص خود است. مکاتب تاریخی این زمینه را می توان سلجوقی، بخارا، تیموری، صفوی و قاجار و… دانست.

برای مثال، مکتب تیموری شعبه های شیراز، تبریز، خراسان و جاهای مختلف ایران را می توان نام برد

تفاوت های مکتب های تذهیب

تفاوت های زیادی بین این مکت ب های هنری وجود نداشت. ولی همان تفاوت های کوچک به فرهنگ و تمدن هنرمندان بر می گشت.

برای مثال، تفاوت در رنگ ها، چگونگی گرفتن نقش ها در  صفحه تذهیب و همچنین تنظیم نقش ها از نمونه های این تفاوت ها است.

ظاهر و طرح مکتب های تذهیب

در تذهیب مکتب بخارا معمولا معروف ترین و جامع ترین مکاتب می باشد. در مکتب بخارا، از رنگهای زنگار، شنگرف، سورنج و مشکی به کار گرفته می شد

در مکتب های دیگر خوب بنابر فرهنگ، تاریخ و موقعیت جغرافیایی این رنگ ها متفاوت می شد.
البته می توان گفت تذهیب های دوره های مختلف، بیان کننده  روحیات آن دوره هستند.

مکتب های تذهیب در قرن های مختلف

  • قرن چهارم ه.ق
  • قرن های پنجم و ششم ه.ق
  • قرن هشتم ه.ق
  • قرن نهم و دهم ه.ق

تذهیب در سده چهارم ه.ق بسیار ساده بود. در واقع طرح ها دارای پیچیدگی و تراکم بالایی نبودند.

تذهیب در کشورهای مختلف و ایران

معمولا آثار تذهیب در ایران، هند، ترکیه و سایر کشورهای چین، ترکستان، مصر و ونیز وجود دارند. هنرمندانی که در اوایل دوره ی صفوی از ایران به هند مهاجرت کردند، بنیانگذار مکتب نقاشی ایران و هند شدند. در واقع آن ها نمونه کار های بسیار ارزنده ای برای کشورمان ایجاد کرده اند.

ولی در ترکیه (عثمانی)، هنرمندان تذهیب، زیاد جلوه نکردند. در اصل اگر هم این هنر به دست مردم این کشور رسید و هنرمندانی نیز در این زمینه وجود داشت، فقط و فقط به دلیل ایرانیان بوده است. در واقع آن ها از الگو برداری از طرح ها و تکنیک های هنرمندان ایرانی، کار می کردند.

همچنین در کشورهای عربی، به علت بازگشت هنرمندان ایرانی از آن کشورها، هنر تذهیب رشدی نکرد. و در واقع تذهیب در اعراب پایان یافت.

jbidf nv hdvhk

مقایسه تذهیب اروپا و ایران

در واقع، هنر تذهیب در امربوط به ما ایرانیان بوده و هست. بهترین هنرمندان را در این زمینه داشته و داریم

اروپا  طرح ها و سبک های تذهیب متفاوتی از ایران را دارد. به شکل کلی این  دو نوع هنر اروپایی و ایرانی تفاوت های فراوانی دارند. آذین های تذهیب اروپایی از ساقه ی درخت(مانند مو و برگ های رنگین) تشکیل شده است. همچنین در کنار آن ها، پرندگان، حیوانات، چهره انسان و مناظر طبیعی را می توان دید.

همانطور که گفته شد اروپاییان بیشتر از منظر متن نمایی به آن پرداخته اند تا مسائل دیگر.

انواع تذهیب

تذهیب دارای دو دست کلی می باشد:

  1. شانه‌ای
  2. مُعَرّق

معرفی تذهیب شانه ای

نوع اول تذهیب، شانه ای می باشد. تذهیب شانه‌ای، بر روی کاغذ ابری شکل می‌گرفته است. ابداع کننده این سبک هنر، آقا ابوطالب مدرّس، از دانشمندان عهد قاجار  می باشد.

معرفی تذهیب مُعَرّق

در تذهیب مُعَرّق، نقش‌های اسلیمی، فرنگی، یا نقش های دیگری دارد. در واقع این هنر در حاشیه کتاب ها طراحی می‌شود. مُذهّب یا به عبارت دیگر صحّاف آن را با شفره (ابزاری آهنین و تیز با سر پهن که جلدسازان در برش چرم از آن استفاده می‌کردند) بریده و بیرون می‌آورد. سپس آن را روی کاغذی با رنگ تیره افکنده و آن نقش را از روی این کاغذ جدا کرده و بر حاشیه کتاب می‌چسباند. بعد، مُذهّب اطراف آن را مُهره زده با زر می‌نویسد و میان آن‌را، با نقوش مورد نظر، طلا اندازی می‌کند.

این نوع تذهیب در عهد صفویان، دوره شاه طهماسب، متداول بود.  پس از دوره صفویه، این نوع تذهیب از میان رفت و امروزه نیز متاسفانه ترک شده است.

حرف آخر

هنر پاپیه، یکی از هنر های باستانی ایرانی است. این هنر در طول تاریخ به شکل های مختلفی تولید می شده. در مجموع امروزه شاهد کمرنگ تر شدن این هنر در صنایع دستی کشورمان شده ایم. البته با تلاش هنرمندانی همچون ارزو باسره، این هنر در حال احیا می باشد. پاپیه ماشه دارای انواع مختلف می باشد. تولید آن نیازمند انرژی تخصص و هزینه بالایی بوده که موجب شده است هنرمندان این شاخه هنری زیبا را رها کرده و به موضوعات دیگر برسند.

برچسب:
یک دیدگاه بنویسید
error: Content is protected !!